Mag ik mij even voorstellen: ik ben Jouw Lezer!

Ik – Jouw Lezer – ben onwetend. Althans, onwetender dan je denkt. Jij overschat mij schromelijk, altijd. Jij denkt dat ik aan een half woord genoeg heb. Jij denkt dat ik begrijp waar je het over hebt. Jij denkt dat ik uit jouw woordenbrij precies die informatie haal die ik nodig heb. Niet dus!

Ik – Jouw Lezer – heb vele gezichten. Schrijf jij een nieuwsbrief voor een groep collega’s? Dan ben ik die invalkracht waar het uitzendbureau gisteren mee aan kwam zetten. Schrijf jij een brief aan een groep vakgenoten? Dan ben ik die zij-instromer die het huidige jargon nog niet beheerst.

Ik – Jouw Lezer – heb het druk. Dagelijks word ik overspoeld door tientallen brieven, e-mails, mededelingen, kranten, tijdschriften en boeken. Da’s lastig kiezen! Je begrijpt dat jouw tekst al snel onderop de stapel verdwijnt. Tenzij je me weet te boeien, maar dan moet je wel heel wat beter je best doen.

Laten we een afspraak maken: ik schenk jou mijn kostbare leestijd, en jij schenkt mij een tekst die precies voldoet aan mijn behoeften. Niets meer en niets minder. Dat is toch niet te veel gevraagd?

Steeds als ik jouw vlug geschreven krabbels onder ogen krijg, kijk ik de andere kant op. Alsof jij een brij van woorden over mij heen giet met de opdracht ‘zoek het lekker zelf uit, haal er maar uit wat je nodig hebt’. Dat gun ik zelfs mijn ergste vijand niet. Vroeg of laat geef ik het op – meestal vroeg.

Chique woorden, aardige weetjes, imposante illustraties… Allemaal leuk en aardig, maar dragen ze écht bij aan wat je mij wilt zeggen? Nee? Weg ermee. Wat overblijft is een duidelijke, krachtige tekst die ik zo begrijp. Zonder dat ik ’t nog twee keer moet lezen.

Voortaan kijk ik steeds over je schouder mee als je schrijft. Ik vraag, zeur en lever commentaar. Je mag mij uitschelden voor irritant, dom en bemoeizuchtig. Prima. Ga je gang want je kunt toch niet om mij heen. Immers, wie schrijft, wil gelezen worden. En ik ben en blijf je lezer.

Succes met schrijven,

Jouw Lezer

vrij naar brief van Vaagtaal.nl

Hoe bereik je effect met je tekst? En hoe staat het met de leesbaarheidsfactor van wat je schrijft?

Je weet alles van taal? Overtref jezelf met de INNOVATIEVE trainingsmethode De Leesbaarheidsfactor van d i a l o g o s.  Om toerbeurt ben je lezer én schrijver. Als lezer perfectioneer je de tekst van je collega-deelnemer. Als schrijver zie je de leesbaarheidsfactor van je tekst met sprongen toenemen. Want je gaat zelf op de stoel van je lezer zitten. Een workshop die TAALPROEVERS MET LEF niet mogen missen. En een opfrisser voor wie het SCHRIJF-VOOR-DE-LEZER traject  heeft gevolgd.

DEELNEMERS OVER DEZE WORKSHOP:

“’t Is gewoon leuk om te doen. Want tijdens de Workshop verbeter je achter de pc de tekst van je collega. Alsof je zijn of haar lezer bent. En dát werkt”, zegt Johan Brons van het Planbureau voor de Leefomgeving. Marjolein Paantjes van het ministerie van SZW:” Wat ik goed vind is dat je gelijk resultaat ziet. Je gaat begrijpelijker schrijven. GEWOON DOEN, zou ik zeggen”. En Henny Verschuren van InterKa vindt de Workshop “inspirerend, praktisch en leerzaam. Een echte AANRADER”.

CONCREET RESULTAAT

Na afloop:

• schrijf je korter en sneller
• weten je lezers gelijk wat je bedoelt
• schrijf je op het juiste taalniveau.

EEN INTERACTIEVE WORKSHOP  MET 5 ONLINE COURSES ALS TOEGIFT

Neem op je eigen laptop een concept-tekst mee of zet ‘m op een USB-stick

30 maart en 22 juni 2012 van 9.30 – 12.30, Het Coachhuis, Nieuwe Gracht 29, Utrecht

Joke Huisman van d i a l o g o s . n l traint jullie. Zij is expert in lezergestuurd taalgebruik.

Kom je alleen? Dan betaal je € 195,- Kom je met 2 of meer personen? Dan betaal je slechts

€ 165,- per persoon.

IK WIL IETS WETEN

Kloof tussen leeservaring en schrijfgedrag
O.k., maar als professionele lezer schrijf je zelf ook. Hou je dan rekening met je lezer? Schrijf je sprekend en vraag je je af wat je lezer eraan heeft? Of wil je al je kennis en ideeën spuien zonder je af te vragen of je daarmee je lezer wel boeit? Raar eigenlijk dat er vaak zo’n kloof gaapt tussen je leeservaring en je eigen schrijfgedrag.  Zelf heb ik daar ook last van. Sterker nog, de beste schrijvers hebben ermee te kampen.

Wees je eigen lezer
De oplossing is simpel. Probeer in het nieuwe jaar gewoon  JE EIGEN LEZER te zijn. Echt, ‘t werkt als je je inleeft in de ontvanger van je tekst. Ga aan de slag, raak je lezer en maak een onuitwisbare indruk met wat je schrijft. Ga na wat je zelf graag leest: wat valt je op, wat lees je eerst en wat sla je over? Niet alleen vergroot je zo je werkplezier. Ook je lezers snappen gelijk wat je bedoelt. En je voorkómt dat ze aan de haal gaan met een totaal andere boodschap dan jij wilt overbrengen.  Twee keer winst dus. Je schrijft met effect en de LEESBAARHEIDSFACTOR van wat je schrijft neemt met sprongen toe.

Ik wens je een BETEKENISVOL  2012 toe,

Joke Huisman, expert in LEZERGESTUURD  taalgebruik

Taaltuin verrijkt meertaligheid  kinderen

Fenneke Hordijk: “Rotterdam is een stad waar het merendeel van de kinderen meerdere talen spreken. En dát is voor hun taalontwikkeling geen handicap, maar juist een verrijking. Meertalige kinderen ontwikkelen zich cognitief op een hoger niveau, zijn beter in staat op meta-niveau te denken en kunnen sneller abstraheren. Allemaal eigenschappen die je in je schoolloopbaan en later in je carrière hard nodig hebt. Vaak zijn ze ook creatiever en kunnen ze makkelijker een oplossing vinden voor allerhande vraagstukken. Een kind dat tweetalig wordt opgevoed, heeft baat bij een rijk aanbod in beide talen en profiteert het meest van meertaligheid wanneer het zo vroeg mogelijk met deze talen in aanraking komt. Die meertaligheid stimuleren we in de taaltuin. En dat doen we met intelligente taaltoestellen.”

Springletterpaaltjesveld
Kinderen springen op ‘letterpaaltjes’ die in verschillende kleuren gemaakt
zijn en in hoogte verschillen. Een kind kan, als het op de paaltjes springt, lettertekens zien en herkennen. Als het kind alleen zijn eigen letter kan lezen, kan het daarop springen en de letter hardop zeggen. Maar het kan ook al springende  woorden en zelfs zinnetjes maken. Vaak doen ze dat ook hardop spellend zodat andere kinderen uitgenodigd worden mee te luisteren en te springen. Als een rijmpje of gedichtje in het springveld verwerkt is, kan het kind ook via een kleursysteem deze tekst springen. Zo stimuleer je niet alleen taal, interactie, lezen en spellen, maar ook bewegen, kleur en ruimte ervaren.

De wiskundeboom
De wiskundeboom bestaat uit geometrische figuren, waar kinderen op, in of onderdoor kunnen klauteren. Maar ook begrippen als ‘open’ en ‘gesloten’ , ‘dik’ en ‘dun’, ‘groot’ en ‘klein’, ‘links’ en ‘rechts’, ‘driehoek’, ‘vierkant’ of ‘cirkel’ en ‘rechthoek’ zijn erin verwerkt.  Zo’n boom stimuleert dus niet alleen wiskunde, maar ook taal, kleur, bewegen en vastpakken.

De onderstebovenglijbaan

En dan de ‘onderstebovenglijbaan’. Die is er voor kinderen vanaf een jaar of acht. Zij ‘kruipen’ en ‘glijden’ naar boven en zien op verschillende plekken in de ‘tunnel’ flarden tekst. Die tekst is niet volledig, maar geeft wel een aanzet tot het fantaseren van een verhaal. Dat moeten ze zelf doen in hun hoofd. Ondertussen kost de beweging naar boven heel veel inspanning. Als ze hijgend boven staan krijgt het verhaal een plek in hun spel. Spelen, bewegen en je hoofd gebruiken, dat is de kern van deze tuin.

Kijk voor meer info  op  Fenneke Hordijk’s site. Je vindt er intelligente taaltoestellen, de woordslang, het springletterpaaltjesveld en de onderstebovenglijbaan

Jaarverslagsite

Jaarverslagen waren meestal saai, zendergericht en leuk voor op de leestafel. Zonde van het geld dus. Die tijd lijkt nu bijna voorbij. In 2003, ja u leest het goed, schreef d i a l o g o s het eerste online jaarverslag in Nederland voor de Raad voor Verkeer en Waterstaat, een adviesorgaan van de regering. Sinds een jaar of twee publiceren steeds meer bedrijven en organisaties hun jaarverslag op hun corporate site. Soms als pdf, maar steeds vaker geheel online of zelfs op een aparte jaarverslagsite. Met bijvoorbeeld het voorwoord van de voorzitter in video, met infographics, beeldmateriaal en scanbare teksten die gelaagd informatie bieden.

MIJN JAARVERSLAG.NL in een winkelmandje

Verplaats u in uw doelgroep of doelgroepen. Welke informatie zoeken ze? Wat is hun belevingswereld? Dát bepaalt de keuze van een jaarthema, invalshoek of onderwerp. Bij een online jaarverslag kunt u voor meerdere doelgroepen kiezen. Immers, gebruikers lezen niet lineair, maar zoeken snel wat ze willen lezen. Geef hen een ‘winkelmandje’ en laat hen hun eigen jaarverslag samenstellen en downloaden.  Een mooi voorbeeld is het online jaarverslag van Oxfam Novib met bewegende beelden per regio, sprekend beeldmateriaal en een handig keuzemenu.

Youtubable

En waarom zou u uw jaarverslag niet youtubable maken? Daar zijn een heleboel goede redenen voor. Bijvoorbeeld om te laten zien dat transparantie meer is dan een holle leus, om een breder en jonger publiek aan te spreken of om van uw jaarverslag een echt marketingtool te maken.

Groter bereik en specifieker gebruik

Laat klanten, belanghouders of burgers vertellen wat ze van u vinden. Hún beleving vertelt uw verhaal. Zo krijgt u een groter bereik en een specifieker gebruik dan met een traditioneel jaarverslag. Wat interesseert uw klanten, burgers of medewerkers, wat willen ze weten en wat wilt ú dat ze weten?

U werkt gelaagd

Jargon is voortaan uit de tijd. Door met uw muis over een vakterm te gaan kunt een verduidelijking laten oplichten. En omdat niet iedereen details wil weten, werkt u gelaagd. Wie wil, klikt door. Zo maakt u van uw jaarverslagsite een online kennisbank met verantwoordingsinformatie.

Meetbaar en vindbaar

Staat uw jaarverslag online? Dan weet u precies WIE  WAT WANNEER  leest. Want dat kunt u meten. En met de juiste tags en keywords is wat u vertelt ook online voor iedereen vindbaar.

Interactie is de meerwaarde van internet

Durft u de klant of belanghouder aan? Vraag dan feedback op uw site. Zo maakt u  van uw bedrijf een lerende organisatie. Want interactie is de meerwaarde van internet.

De voordelen op een rij

> Beleving centraal

> Ontvangergericht

> Kosten besparend

> Groter bereik en specifieker gebruik

> Meetbaar en vindbaar

> Begrijpelijk en scanbaar

> Mijn jaarverslag als pdf te downloaden

> Als marketingtool op youtube

Wees lezer van je eigen tekst

In m’n vorige blog gaf ik aan hoe belangrijk het is je in je lezer te verplaatsen. Dus zelf je eigen lezer te zijn. Dat riep veel reacties op. Daarom nu tips om te zorgen dat die lezer niet voortijdig afhaakt. Probeer je voor te stellen dat je zelf je eigen lezer bent. En dat je weinig tijd of weinig  zin hebt om informatie tot je te nemen. Lees je tekst ook zo. Of vraag je collega dat te doen. En laat weg wat je niet wilt weten.

Neem je lezer bij de hand

Maak inhoudelijke kopjes en tussenkopjes en geef in de eerste zin van een alinea de kernboodschap weer. Zo maak je het je lezers makkelijk en weten ze snel wat ze moeten weten.

Weinig tijd

Werk met bullets of streepjes als je lezer weinig tijd heeft. Het dwingt je zelf ook om efficiënt te schrijven. Rangschik naar volgorde van belangrijkheid en zet kernwoorden cursief, vet of in hoofdletters.

TIEN TIPS VAN DE LEZER

1. Verplaats je in mij als lezer.
2. Denk na over de boodschap die je mij wilt overbrengen. Probeer die in één zin te vatten.
3. Jij bent de deskundige. Selecteer wat echt belangrijk is voor mij als lezer. Wat moet ik echt weten?
4. Schrijf zo scherp, zo kort en zo duidelijk mogelijk.
5. Beperk je tot de kernpunten. Lange stukken hebben geen effect: ik lees ze toch niet.
6. Werk meer met plaatjes of figuren. Beeldtaal kan krachtiger  zijn dan woorden.
7. Schrijf sprekend, actief en makkelijk.
8. Zorg dat ik als lezer in één oogopslag snap waar het om gaat. Schrap alle overbodige woorden en laat weg wat tussen haakjes staat.
9. Een tekst maak je niet korter door een kleiner lettertype te gebruiken.
10. Schrijf op mijn taalniveau.

Wat is een taalniveau?

De Raad van Europa  heeft een internationale taallat vastgesteld: het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader voor Talen. Deze taallat onderscheidt 6 taalniveaus om de moeilijkheidsgraad van teksten te meten. Het laagste niveau is A1. Daarna komen A2, B1, B2, C1 en C2. C2 is het hoogste taalniveau. Mensen met een hbo- of universitaire opleiding kunnen dat niveau aan.

95% van de Nederlanders begrijpt taalniveau B1

Corporaties, maar ook overheden en bedrijven schrijven hun teksten meestal op taalniveau C1. Veel mensen kunnen die teksten niet goed begrijpen. Dat geldt voor ongeveer 60% van de Nederlanders. Maar bijna 95% van de bevolking, bijna iedereen dus, begrijpt een tekst op taalniveau B1. Ook mensen die hoog opgeleid zijn lezen trouwens liever teksten op taalniveau B1 dan op taalniveau C1.

Nationale Ombudsman

Volg het advies van de Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer: “Schrijf publieksteksten in eenvoudige taal. Anders begrijpen mensen absoluut niet waar het over gaat. Laten we niet vergeten dat slechts 5% van de Nederlanders hooggeletterd is. En juist die 5 % schrijft die publieksteksten”.

Verplaats je in je lezer

De beste manier om daar achter te komen is je in hun context te verplaatsen.Met context bedoel ik de situatie waarin ze verkeren. Zijn ze hoog of laag opgeleid? Hebben ze veel om handen of juist niet? In wat voor omgeving lezen ze je tekst? Op hun werk of als ze thuis zijn met nog 100 andere dingen te doen? Zorg dat je je lezer op het netvlies hebt voordat je gaat schrijven. En stel jezelf daarbij een paar vragen.

Vragen over de lezer

Maak van je lezer een concrete persoon. Vraag je dus af:

• voor wie schrijf ik?
• Wat wil mijn lezer weten?
• Wat moet mijn lezer weten?
• Wat weet mijn lezer al?
• In wat voor context leest mijn lezer deze tekst?

Vragen over de tekst

Wil je dat je lezer iets doet met je tekst? Bijvoorbeeld dat hij of zij iets te weten komt, ergens van overtuigd raakt of iets onderneemt ? Vraag je dan af:

• wat wil ik bij mijn lezer bereiken?
• Wat wil ik dat mijn lezer met mijn tekst doet?
• Wat is het belangrijkste doel van mijn tekst?

Vragen over de structuur

De structuur is het raamwerk van je tekst. Daarom is het handig je van tevoren af te vragen:

• welke structuur is wenselijk om het beoogde effect bij de lezer te bereiken: chronologisch, thematisch, argumentatief of anders?
• Waar zet ik welke informatie in de gekozen structuur?
• Met welke kopjes kan ik deze structuur zichtbaar maken?

 Tips om je tekst nog toegankelijker te maken voor de lezer

• Gebruik korte inhoudelijke kopjes; die mogen best uitnodigend of prikkelend zijn.
• Stel vooraf vast met welke tekstmarkeringen je werkt: cursief, vet of hoofdletters; markeer met mate.
• Met bullets navigeert je lezer makkelijker door de tekst.
• Bedenk welke afkortingen voor de lezer ‘gesneden koek’ zijn; geef anders altijd aan waar de afkorting voor staat.

Zendergericht

Organisatiesites zijn meestal zendergericht: wie komt er in mijn huisje? Interactie kan via mail of een inlogcode. Dat betekent wel dat de ‘zoeker’ moet weten dat er een probleem is om er informatie over te vragen. Maar mensen met een betalingsprobleem zijn vaak geneigd hun problemen te ontkennen en aanmaningsenveloppen op een grote stapel te leggen of onder in een la te stoppen. Want niet alleen die ene telkens terugkerende rekening, ook andere verplichtingen kunnen ze vaak niet meer betalen. Wat doe je dan als organisatie? En hoe bereik je probleembetalers voordat je de deurwaarder op hen af moet sturen? Laten we als voorbeeld een woningcorporatie nemen.

Hoe zorg je dat probleembetalers over de brug komen?

Corporatiesites sporen huurders aan contact op te nemen bij betalingsproblemen:

“Het kan voorkomen dat u door bepaalde omstandigheden problemen krijgt met het betalen van de huur. Dit zou kunnen leiden tot een huurachterstand. Als u tijdig contact met ons opneemt is dit misschien niet nodig. In de meeste gevallen kunnen we samen met u tot een oplossing komen. Als er sprake is van een huurachterstand kunnen we bijvoorbeeld kijken of wij u een betalingsregeling kunnen aanbieden. In overleg met u spreken wij dan een bedrag af dat u samen met de maandelijkse huur betaalt. Hiermee kunt u de achterstand inlopen.”

Maar stel dat iemand de huur gewoon niet kan betalen? En zich daarvoor schaamt. Eigenlijk is dat net zo iets als naar de huisarts gaan met een gezondheidsprobleem. Dat wil je niet aan de grote klok hangen. Dus bel je niet naar een algemeen telefoonnummer. Laat staan dat je dat in een mail aan de orde stelt. Sommige corporaties snappen dat. Maar of dat iemand over de brug helpt?

“Wij helpen u graag! Heeft u een betalingsachterstand of kunt u uw huur niet betalen, neem dan contact op met de (…)in uw regio. De (…) helpt u graag of we verwijzen u door naar een instantie die u kan helpen. Welke instantie dat is, is afhankelijk van de regio.”

Hoe bereik je ‘ontkenners’?

Iemand die het probleem van huurachterstand ontkent, zoekt ook niet op de corporatiesite naar ‘huurachterstand’. Hoe bereik je ‘ontkenners’ dan wel? Uitkomst bieden social media. Presenteer de informatie zo dat probleembetalers zich erin herkennen. Bijvoorbeeld door een algemeen onderwerp te kiezen, zoals ‘geld lenen’, ‘postorder plaatsen’ of ‘budgetteren’. Wanneer de zoeker – probleembetaler- gaat zoeken komt zij of hij de organisatie of corporatie tegen of beter nog een themasite met informatie over betalingsachterstand. En met een naam en doorkiesnummer van iemand met wie ze vertrouwelijk kunnen spreken.

Zet zelf berichten op online kanalen

Ga dus op zoek naar probleembetalers en zet als organisatie zelf berichten op online kanalen.  Voer bijvoorbeeld een gerichte campagne waarbij je luistert naar wat klanten bezighoudt. Met klantgestuurd communiceren ondervang je problemen. Investeer in communitymanagement en communiceer met je klanten via online  media. Berichten op één van de social-mediakanalen zorgen dat je pagina hoog scoort. En mensen die  zoeken naar een ‘algemene’ drager en uitkomen bij hun probleem worden zo op het spoor van een oplossing gezet. Dat niet alleen. Als organisatie weet je zo ook veel sneller wat er onder klanten speelt.

Kwaliteitsslag op eigen site

Wat kun je als organisatie nog meer doen om een kwaliteitsslag te maken en betalingsachterstanden te voorkómen of vroegtijdig te signaleren? Kies voor een én-én benadering en investeer ook in de eigen site. Hoe?

• Zorg voor een toegankelijke, scanbare en op A2-niveau geschreven webpagina over betalingsachterstand
• Verwijs concreet naar instanties en noem zo mogelijk doorkiesnummers en namen
• Wees niet te formeel
• Test de webpagina met een lezersonderzoek of lezerspanel
• Open een aparte telefoonnummer voor mensen met betalingsproblemen
• Hanteer een multimedia-aanpak
• Geef duidelijk aan wat klanten met betalingsproblemen  kunnen verwachten als ze contact opnemen; zo verlaag je de drempel
• Betrek een klantenpanel actief bij communicatie over dreigende betalingsachterstand.